Nutri-Score: handig hulpmiddel of misleidend etiket?

De Nutri-Score wordt vaak gepresenteerd als een eenvoudige manier om gezondere keuzes te maken in de supermarkt. Met een letter van A tot E en een kleur van groen naar rood zou een consument in één oogopslag kunnen zien hoe gezond een product is. Wat veel mensen echter niet weten, is dat de Nutri-Score oorspronkelijk werd ontwikkeld in Frankrijk. Het systeem werd in 2017 ingevoerd als onderdeel van een bredere strategie om overgewicht en leefstijlgerelateerde aandoeningen tegen te gaan. Het idee was dat consumenten vaak weinig tijd hebben om uitgebreide voedingswaardetabellen te bestuderen en daarom behoefte hebben aan een eenvoudig hulpmiddel bij het winkelen.

De Nutri-Score is gebaseerd op een bestaand wetenschappelijk model dat voedingsmiddelen beoordeelt op basis van positieve en negatieve voedingswaarden. Producten krijgen minpunten voor onder andere calorieën, suiker, zout en verzadigd vet, terwijl ingrediënten zoals vezels, eiwitten, groenten, fruit en peulvruchten juist pluspunten opleveren. Op basis van die berekening volgt uiteindelijk een score tussen A en E. Inmiddels hebben verschillende Europese landen het systeem overgenomen in de hoop consumenten te stimuleren gezondere keuzes te maken.

Hoewel het doel achter de Nutri-Score begrijpelijk is, zijn er ook kanttekeningen te plaatsen bij de manier waarop het systeem in de praktijk werkt. Een van de belangrijkste punten is dat producenten niet verplicht zijn om de Nutri-Score op hun verpakkingen te vermelden. Het gebruik van het label is vrijwillig. Fabrikanten kunnen dus zelf bepalen of zij de score zichtbaar maken op hun producten. Daardoor ontstaat een situatie waarin producten met een gunstige score vaak prominent worden voorzien van het label, terwijl producten met een minder aantrekkelijke beoordeling soms zonder Nutri-Score in het schap liggen. Voor consumenten maakt dat een eerlijke vergelijking niet altijd eenvoudiger.

Daarnaast blijkt de Nutri-Score gevoeliger voor beïnvloeding dan veel mensen denken. Omdat de berekeningsmethode openbaar is, weten producenten precies aan welke knoppen zij kunnen draaien om een betere score te behalen. Een kleine aanpassing in de hoeveelheid suiker, zout of vet kan soms al voldoende zijn om een product een gunstigere beoordeling te geven. Dat betekent niet automatisch dat een product daadwerkelijk gezond is geworden. Sommige fabrikanten lijken vooral te optimaliseren voor het algoritme achter de Nutri-Score, terwijl het product nog steeds sterk bewerkt kan zijn.

Ook de verpakkingen zelf kunnen voor verwarring zorgen. Wanneer de berekeningsmethode wordt aangepast of een receptuur verandert, beschikken producenten vaak nog over grote voorraden verpakkingsmateriaal. Om verspilling te voorkomen worden deze oude verpakkingen regelmatig eerst opgebruikt. Daardoor kunnen consumenten maandenlang producten tegenkomen met een verouderde Nutri-Score of zelfs zonder Nutri-Score, terwijl de actuele beoordeling inmiddels anders is. In theorie is het systeem bedoeld om duidelijkheid te bieden, maar in de praktijk kan dit juist voor onduidelijkheid zorgen.

Daar komt nog bij dat een complexe voedingswaarde wordt teruggebracht tot één enkele letter. Gezondheid laat zich echter niet altijd samenvatten in een A, B, C, D of E. Producten worden beoordeeld per 100 gram of 100 milliliter, terwijl de porties die mensen daadwerkelijk consumeren sterk uiteenlopen. Bovendien zegt de score weinig over hoe natuurlijk of sterk bewerkt een product is. Daardoor kunnen sommige producten een relatief goede Nutri-Score behalen, terwijl ze nog steeds voornamelijk bestaan uit bewerkte ingrediënten.

De Nutri-Score is dus ontstaan vanuit een oprechte poging om consumenten te helpen gezondere keuzes te maken. Dat doel is begrijpelijk en in veel gevallen kan het label een handig hulpmiddel zijn bij het vergelijken van vergelijkbare producten. Tegelijkertijd is het belangrijk om te beseffen dat het systeem niet verplicht is, dat producenten invloed kunnen uitoefenen op hun score en dat oude verpakkingen soms nog lange tijd in omloop blijven. Wie bewust wil kiezen, doet er daarom verstandig aan om de Nutri-Score te gebruiken als hulpmiddel, maar niet als enige maatstaf voor de gezondheid van een product.